Sep 2026
✍️ Hana · 🗓️ Tháng 9/2026 📚 Series: Mindset 🔢 Order: 3
Talkshow BA x AI x MCP - Chuyển mình trước làn sóng AI Agent, BAC tổ chức tối 23/07/2026
Tối thứ Năm 23/07/2026, mình chia sẻ ở một buổi talkshow do BAC tổ chức, tên là BA × AI × MCP - Chuyển mình trước làn sóng AI Agent. Một tiếng, trên Zoom, hơn 30 bạn BA vào nghe.
Đứng nói thì mình quen rồi. Phần mất công nhất của buổi này nằm ở chỗ khác: ngồi nhớ lại lúc mình lần đầu nghe tới MCP. Hồi đó mình vướng ở đâu, đọc cái gì cũng thấy mơ hồ, rồi tới lúc nào thì mình hiểu ra.
Vì MCP là một cái protocol. Nói về protocol trong 60 phút cho một phòng không ai code thì rất dễ thành buổi đọc tài liệu kỹ thuật có giọng. Mình từng ngồi trong mấy buổi như vậy rồi: nghe xong gật gù, đóng máy là quên, mai vào công ty không biết làm gì với nó.
Nên mình soạn từ chỗ mình từng đứng, chứ không phải chỗ mình đang đứng.
Hóa ra soạn slide giống hệt làm requirement: xác định người dùng trước rồi mới quyết nội dung.
Người nghe là BA. Chỗ đau của họ không nằm ở chữ protocol. Nó nằm ở buổi sáng thứ Hai có sprint review: mở 12 cái tab, Jira coi task, Teams hỏi dev, Outlook moi lại mail, Excel dán report, copy-paste từng dòng trạng thái, nhắn 8 người thì 3 người seen không trả lời, hai tiếng trôi qua mà vẫn sót 2 task.
Nên slide đầu tiên của mình không có chữ "Model Context Protocol". Nó là buổi sáng thứ Hai đó.
Sau đó mình dựng một hình ảnh để bám vào suốt buổi:
Tưởng tượng bạn có một bạn thực tập sinh cực giỏi. Thông minh, nhanh, không bao giờ than mệt. Nhưng bạn ấy đang ngồi trong một căn phòng kín - không có tài khoản Jira, không thấy Outlook của bạn, không mở được file Excel nào. Bạn hỏi "task nào trễ?", bạn ấy chỉ biết đoán.
Cả buổi, thực ra chỉ trả lời đúng một câu: làm sao mở cửa cho bạn thực tập sinh đó đọc thẳng hệ thống của mình mà vẫn an toàn.
Cô thực tập sinh quay lại ở slide 5, 11, 18 và 23. Lúc soạn mình sợ lặp nhiều quá sẽ nhàm. Chạy thật thì ngược lại, mỗi lần nhắc là một lần kéo cả phòng về lại mạch chuyện.
Chỗ mình biết chắc là sẽ rối nhất khi soạn: Prompt, Tool và MCP. Ba thứ này hay bị gộp làm một, mà chúng nó xếp chồng lên nhau chứ không thay thế nhau.
Mình viết định nghĩa đầy đủ cho từng cái. Đọc lại thấy đúng mà không ai nhớ nổi. Nên nén xuống một dòng:
Prompt là ý muốn. Tool là hành động. MCP là chuẩn kết nối.
Cái này mình học đi học lại trong nghề: nếu chưa rút được một khái niệm xuống thành một câu mà người nghe kể lại được cho sếp họ, thì mình chưa hiểu nó đủ rõ. Slide chỉ là chỗ để câu đó xuất hiện.
Giống hồi tập viết requirement thôi. Phần khó không phải viết dài, mà là viết đủ rõ để người đọc khỏi hỏi lại. Đúng với PRD, đúng với acceptance criteria, giờ đúng luôn với một cái slide.
Demo trực tiếp trên Zoom - AI đọc task Jira thật qua MCP, hơn 30 người tham gia
Mình share màn hình, gõ một câu hỏi về task Jira của mình, rồi để mọi người nhìn cái dòng chữ nhỏ hiện lên báo AI đang gọi qua MCP để đọc Jira thật.
Thứ mình muốn mọi người thấy không phải là AI trả lời hay cỡ nào. Là số liệu đó lấy từ Jira thật, AI không bịa ra.
Xong demo, mình dừng lại nói ba lớp bảo vệ: AI chạy đúng quyền OAuth của mình, project nào mình không thấy thì nó cũng mù tịt; demo chỉ đọc, không sửa không xóa; server không lưu cache dữ liệu.
Đoạn đó làm chậm nhịp, mình biết. Nhưng khoe demo mà không nói giới hạn thì mình đang tạo ra đúng cái kỳ vọng ảo mà sau này BA phải đi dọn.
Tối đó mình nhận được hơn 10 câu hỏi. Câu nào cũng thú vị, mà câu mình nhớ lâu nhất lại đến từ chat, giữa lúc đang demo. Một bạn gõ vào, đại ý: "Không biết công ty có cho xài không, công ty mọi người có cho xài không ạ?"
Mình khựng một nhịp.
Mình chuẩn bị rất kỹ cho các câu kỹ thuật: MCP khác API thường ở đâu, có tốn tiền không, công ty chưa có server nội bộ thì sao. Câu khó nhất tối đó lại không phải câu kỹ thuật. Nó là: về công ty tôi thì tôi có được phép làm không.
Và đó đúng là câu của BA.
Muốn đưa AI vào quy trình thật, chỗ vướng thường không nằm ở chuyện công nghệ chạy được hay không. Nó nằm ở dữ liệu nào được cho AI đọc, ai duyệt, ai chịu trách nhiệm nếu nó làm sai, policy bảo mật nội bộ nói gì. Không có dòng code nào trả lời mấy câu đó thay mình.
Nên câu mình trả lời tối đó, cũng là thứ mình nghĩ đáng mang về nhất, là ba câu nên hỏi cho mọi tính năng AI trước khi bàn tới chuyện xài tool nào: AI được đọc gì, AI được ghi gì, và ai chịu trách nhiệm khi nó hành động.
Soạn một buổi chia sẻ hóa ra cũng là một bài tập BA. Xác định người nghe, tìm chỗ đau thật, cắt hết những gì không phục vụ chỗ đau đó, chốt bằng thứ họ kể lại được. Lúc làm slide, cảm giác y như đang viết requirement, chỉ khác là stakeholder ngồi trong Zoom.
Với lại sau buổi đó mình bớt sợ chuyện bị AI thay thế. Thứ mình đứng nói suốt một tiếng không phải một con AI giỏi hơn BA. Nó là một bạn thực tập sinh đọc hệ thống trong 5 giây nhưng không biết báo cáo nào quan trọng, task nào nên ưu tiên, và không dám chịu trách nhiệm cho quyết định nào.
Mong lớn nhất của mình là sau một tiếng đó, các bạn có được khái niệm và hình dung rõ hơn về MCP. Đủ để lần tới nghe ai nhắc tới nó thì biết người ta đang nói về cái gì, và biết chỗ nào liên quan tới việc mình làm.
Nếu bạn muốn thử MCP ở mức dễ nhất, mình có ghi lại các bước trong bài bắt đầu với Cursor + MCP + Figma.
Người nghe không nhớ định nghĩa mình đọc, họ nhớ hình ảnh mình dựng. Mà dịch thứ phức tạp sang ngôn ngữ của người dùng thì vốn dĩ đã là nghề của BA rồi.
Lần gần nhất bạn giải thích một thứ kỹ thuật cho người không kỹ thuật - bạn dùng định nghĩa, hay bạn dựng một câu chuyện?
Hai buổi gần đây mình đều đứng lớp. Lần này thì ngược lại: VNG mở AI Innovation & Efficiency Workshop, trainer là anh Richard Chang từ Tencent Academy, và ...
Ngày 12/08 vừa rồi mình đứng một buổi training nội bộ cho 24 bạn vừa vào GreenNode theo chương trình Internship Program 2026. Chủ đề: Requirement Clarifica...
Cách đây mấy tuần, có bạn BA mới vào nghề đang làm bài toán onboarding partner cho một platform ecommerce. Bạn vẽ một cái BPMN 10 bước - hai swimlane, part...